Kadernota - algemene beschouwingen 07 juli 2016

Kadernota - algemene beschouwingen 07 juli 2016

Algemene beschouwingen


Voorzitter,

In deze periode van het jaar wordt in vele gezinnen met spanning uitgekeken naar het rapport. Hoe zijn de cijfers? Kan Sjoerd, kan Sierd,  kan Erik, kan Gerda om wat willekeurige namen te noemen volgend jaar verder in een hogere klas?

We zitten hier niet bij het eind van het schooljaar, maar er is wel een tussenrapport. Geacht college: Dank daarvoor. Geen tussenrapport met cijfers maar zoals dat bij managementrapportages vaker gaat met de kleuren rood-geel-groen.

Een tussenrapport met heel veel groen.

Als CDA-fractie waarderen we dit uiteraard. Niet omdat dit de kleur is die wij als partij vaak gebruiken, niet omdat wij vinden dat alles in Achtkarspelen op rolletjes loopt, maar omdat het een overzicht geeft van de stand van zaken, de stand van zaken weliswaar bekeken door de bril van ons college.

Ik kom daar later op terug.

Laat ik beginnen met een compliment:

Het CDA wil het college complimenteren voor haar slimheid!
In de algemene beschouwingen van twee jaar geleden hebben we als CDA-fractie uitgesproken als oppositie partij het college het voordeel van de twijfel te gunnen en ons positief constructief op te stellen. Als oppositiepartij wilden we graag meedenken en dat alles in het belang van onze gemeente. 
Vorig jaar moesten we helaas constateren dat er van de uitgestoken hand geen gebruik werd gemaakt. Sterker nog, als fractie hadden we sterk de indruk dat er door de coalitiepartijen oppositie werd gevoerd tegen de oppositie. We hebben dat vertaalt in een koerswijziging. Als CDA hebben we ons het afgelopen jaar steviger oppositie gevoerd.

En wat zien we: het heeft gewerkt! Veel zaken door het CDA aangereikt  en waarin de raad geen positief geluid over was te horen lezen we wel terug als voorgenomen plannen van het college in de kadernota. Wat slim!
Ik noem twee voorbeelden:
• op pagina 17 wordt gevraagd krediet beschikbaar te stellen voor de oefenhoeken. Iets waarvoor het CDA consequent voor heeft gepleit als enige politieke partij.
• Op pagina 67: in september 2015 besluit de raad om €15000 uit te geven voor promotiemateriaal rondom de vaarweg De Leijen naar Surhuisterveen. Nu komt het college met het voorstel eerst een visie te ontwikkelen. Iets wat we als CDA toen al aangaven. Men zegt wel eens verstand komt met de jaren, maar voor deze verstandige beslissing heeft het college niet eens een jaar nodig.

Het CDA complimenteert het college voor haar slimheid.

Maar,

Voorzitter,

Het college weet het niet meer! Het vraagt de raad haar te helpen bij het “hoe” van de bezuinigingen.
Wij weten dat de begroting slechts beperkt wordt bepaald door eigen beleid. Noodzakelijke bezuinigingen hebben aardoor grote gevolgen. Wat we als fractie het college willen meegeven is ook te kijken naar de mogelijke bezuinigingen in het ambtelijk apparaat. We hebben een hard werkende groep ambtenaren, maar misschien kan het hier en daar met wat minder.
Daarnaast verwonderen we ons als CDA over de grote groep extern ingehuurde mensen. We schatten de kwaliteiten van onze eigen ambtenaren dermate hoog in dat we verwachten dat ze veel van die 1,9 miljoen die aan externen worden uitgegeven zelf wel kunnen verdienen!

Voorzitter,

De burger draait weer overal voor op.
• De laatste jaren zijn er fors stijgende woonlasten
• De bezuinigingen op sport maakt sporten duurder
• De verhoging van de tarieven voor kunstgras maakt sporten duurder
• De precarioheffing wordt door de betaler doorbelast aan de burger
• Kostendekkend maken betekent duurder voor de burger.

Voorzitter, geachte burgers, u wordt in 8K onevenredig op kosten gejaagd. En, daar krijgt u steeds minder voor terug.
Het CDA gaat uit van het solidariteitsprincipe. In een arme gemeente zoals we zijn horen de lasten laag te zijn.
Op het tussenrapport willen we ook de lage lasten op groen!

Zojuist kwam collega Groenhof met een voorstel om niet de reserves verder te laten groeien, maar – en ik vertaal het maar in mijn eigen woorden – de gemeente meer te laten bloeien. Niet door het groene onkruid, maar bloeiende Mienskip. Dorpen waar het fijn wonen en werken is vanwege de voorzieningen. Een leefbare gemeenschap. Het CDA steunt deze motie dan ook van harte.

Voorzitter, de kadernota 2017 bepaalt de koers voor het jaar 2017. Eén van de onderwerpen, die ons en onze inwoners op dit moment letterlijk in het oog springt, al was het maar vanwege de hooikoorts, is het groen.
• Het groene onkruid groeit bij de klippen op
• De straten kleuren groen van het gras tussen de stenen
• De putten groeien dicht door het groen
• Burgers klagen maar krijgen te horen zelf te gaan maaien. Overigens schijnt het te helpen dat in een groene villabuurt te wonen want dat wordt wel onderhouden
• De bezuinigingen op groen staan in het rapport op groen!
Wat ons betreft staan de resultaten van deze bezuinigingen op rood.
De bezuinigingen op groen hebben voor het CDA een maximum bereikt. De bezuinigingen zijn aan hun MAX.
Externe inhuur van 1,9 miljoen of een paar duizend voor het groenonderhoud? Het CDA heeft wel een antwoord.


Voorzitter,

In de afgelopen periode is het wereldnieuws bepaald door voetbal en het in referendum in Groot Brittannië. En in deze weken genieten van de Tour de France. Aan uitspraken over het voetbal zal ik me niet wagen, wel wil ik een tweetal conclusies vanuit het referendum verbinden aan de situatie in Achtkarspelen. Maar eerst de Tour de France, het fietsen.
8K is bij veel wielrenners bekend. Denk maar aan de profronde van Surhuisterveen. Achtkarspelen heeft een prachtig fietsnetwerk. Achtkarspelen biedt fietsers kansen te genieten van een prachtige omgeving en daarin mooie bezienswaardigheden: de Spitkeet, Ot en Sien museum, de Kruidhof,….  Daar moeten we toch iets meer mee kunnen doen.

Het referendum en Achtkarspelen:
1. Nog geen 24 uur na het referendum en de mogelijke gevolgen voor het Verenigd Koninkrijk beginnen door te dringen zijn er al meer dan 1 miljoen spijtoptanten. Dit onderstreept het gevaar van een referendum bij complexe problemen waar vaak gestemd wordt op basis van het onderbuikgevoel.
2. Er is inmiddels onderzoek gedaan naar het stemgedrag. Het merendeel van de jongeren kiest voor de samenwerking in Europa. We hebben elkaar nodig als handelspartners. Het zijn de ouderen die zorgden voor de uitslag van de Brexit. Heeft dit te maken met de wijsheid die met de jaren komt?  Het ligt voor de hand als 50plusser te zeggen ja, maar ik zeg: Nee, jongeren kijken vooruit en denken globaler. Zij zijn de toekomst.  Zij weten: In de mondiale politiek ben je sterker als je goede partners hebt. Ook als gemeente ben je sterker als je goede partners hebt.

In 8K geen Brexit maar een T-exit?
Om een Texit te voorkomen verwachten we binnenkort een bezuiniging op de werkmaatschappij. Te duur eigen beleid en toerenhoge ambities kunnen we ons nu even niet permitteren.


Voorzitter,
Misschien levert de Brexit ons als Achtkarspelen voordelen op. Er zijn bedrijven die willen verhuizen naar het vastenland. Misschien iets voor een handelsmissie van ons ondernemend college? Engeland heeft al een voorpost in Kootstertille. Gebruik uw relaties en creativiteit!


Voorzitter,
De kadernota vormt de basis van de begroting die u ons na de zomer voor legt. Het is daarmee een belangrijk document.
Jammer dat we moeten constateren dat het veel plak- en knipwerk is uit andere documenten. Hierdoor ontbreekt de consistentie is dit document.
Jammer dat er zoveel fouten in het aangeboden document zitten. Zoveel dat we al na een paar dagen de errata krijgen van de pagina’s 7,8 en 9. Ik zat te wachten op de volgende correcties..

Voorzitter,
Om even bij de Engelsen te blijven:

"Penny wise pound foolish" lijkt van toepassing op het gemeentelijk beleid. Helaas weet iedereen dat je door te beknibbelen op kleine uitgaven, de kosten later hoger zijn. Van het college wordt strategisch inzicht gevraagd om te denken en te acteren op de lange termijn. Dat vraagt lef en soms voor de korte termijn minder leuke beslissingen.
Geen zondvloed maar rentmeesterschap.

Dat vraagt ook samenwerking in het college. Het college wekt bij ons als fractie nog steeds de indruk dat er geen sprake is van een samenwerkend college gericht op het gezamenlijk belang van de gemeente, maar van een drietal collegeleden met elk eigen portefeuilles en een voorzitter, die zorg voor de nodige olie tussen de raderen.
Nog iets anders dat ons opvalt als fractie is de positieve grondhouding van het college om de raad tijdig en vaak te betrekken in de voorbereiding van de besluitvorming. Het aantal bijeenkomsten buiten de informatiecarrousel en de raad groeit en bloeit.
Al die werkgroepen en commissies: Dat lijkt  mooi, maar wij stellen daarbij tegelijkertijd vast dat het college regelmatig haar eigen mening parkeert. Vooral waar het lastige dossiers betreft. Het lijkt erop dat de portefeuillehouder in het college vooraf een meerderheid in de raad nodig heeft om de meerderheid in het college te bepalen. En dat deze meerderheid mede moet worden gehaald vanuit de oppositiepartijen.

Voorzitter, tot slot
Het CDA, het CDA zal bij de verschillende programma’s komen met aanvullende opmerkingen want we willen constructief mee blijven denken richting geven aan de begroting. Hier wil ik een aantal voor het CDA belangrijke hoofdthema’s noemen:
1. Als CDA blijven we voor de kleinschalige opvang van statushouders. Al meer dan tien gemeenten in Nederland hebben geïnvesteerd in een combinatie huisvesting starters en statushouders. Mooie voorbeelden, nu wij nog.
2. Als CDA staan we voor de leefbaarheid in de dorpen. Groen: niet alleen in het tussenrapport van de gemeente maar ook in de dorpen. Niet in de afvoerputjes, niet in de molsgoten, niet daar waar het poepveldjes kunnen worden…
3. Als CDA staan we voor de sport. Sport mag wat kosten! Gezondheid en geluk, trefwoorden van dit college, kunnen we mede bereiken door een voldoende en verantwoord sportaanbod. 
4. Als CDA staan we voor een gezonde financiële gemeente. Geen zondvloed achteraf. Het CDA wil niet dat alle lasten op de schouders van de burgers komen.
5. Als CDA staan we voor goede communicatie. Informeer burgers. Niet achteraf, maar neem ze mee in de ontwikkelingen. Dit college heeft op een aantal dossier laten zien dat ze dit kan. Maak er meer gebruik van.
6. Als CDA staan we voor de burgerparticipatie. Jammer dat er nog geen uitwerking van de motie Rjocht fan Sprekken is. Positief vinden we de belofte die is gedaan om voor 2017 te komen met een uitgewerkt concreet voorstel aan de raad. 


Voorzitter,

Ik begon met de rapporten die deze weken op de scholen worden uitgereikt.
Het college heeft haar eigen tussenrapport opgesteld.

Geen tussenrapport met cijfers maar wel met de kleuren rood-geel-groen.
Vooral veel groen.
Komt dit omdat ze zichzelf heeft beoordeeld?

Als CDA zien we groene vlakjes waar dit geel of rood zou moeten zijn, misschien doordat de doelen niet smart geformuleerd zijn? Misschien een punt van zelfreflectie van het college.

Voorzitter, Herman Finkers u wel bekend zong een mooi lied:

Het stoplicht staat op rood, het stoplicht staat op groen, in Almelo is altijd wat de doen.

Ik sluit af voor Achtkarspelen met en kleine variatie:

Het rapport staat weinig op rood en veel op groen
Toch is er in Achtkarspelen nog veel te doen

Dank u wel!

Fractie:

Lydeke ZandbergenMeindert TalmaRomke van der WalJacob ZwaagstraGert TerpstraDoethyna Vriesema

Bestuur:

Nico BosAuke Attema